Bloeiende dijken: bijzondere dijkflora behouden voor de toekomst

De IJsseldijk tussen Zwolle en Olst is niet alleen van groot belang voor de waterveiligheid van de inwoners van Salland. De dijk heeft ook een grote diversiteit aan bloemen, kruiden en grassen: de zogenaamde dijkflora. Wandel, fiets of rij je wel eens over of langs de dijk? Dan zal je de grote hoeveelheid kleurrijke bloemen zeker hebben gezien. Die rijke dijkflora is niet alleen mooi om naar te kijken, maar is ook belangrijk voor de biodiversiteit.

De komende jaren wordt de dijk versterkt. Op grote delen van de dijk wordt de bekleding vervangen. Zonder maatregelen gaat de rijke dijkflora verloren. Dit heeft impact op de vaak kenmerkende plantensoorten die op de dijk voorkomen. En dat willen we niet. Om ervoor te zorgen dat mens én natuur ook na de dijkversterking gebruik kunnen blijven maken van een aantrekkelijke, bloemrijke en biodiverse IJsseldijk, zet IJsselwerken zich in om de bijzondere dijkflora te behouden en zo mogelijk verder uit te breiden.

Terugbrengen van dijkflora

Een deel van de dijk maakt onderdeel uit van het beschermde Natuurnetwerk Nederland. Daarnaast komen er veel zeldzame en bijzondere planten voor op de dijk die op de Rode Lijst staan. Ook deze zijn beschermd. Om de (beschermde) bijzondere dijkflora terug te brengen, voeren we maatregelen uit om dijkflora te herstellen. Waar het kan, maken we de dijktaluds geschikt voor het herstel van dijkflora. Dat doen we op ongeveer 80% van de binnenkant van de dijk en op ongeveer 14% van de buitenkant. We brengen hier een extra dikke wortelzone voor planten aan: de leeflaag. Deze leeflaag heeft een optimale samenstelling van de grond voor de bijzondere dijkflora. We zaaien de hele dijk in met een biodivers zadenmengsel. Op de stukken waar herstel van dijkflora plaatsvindt, vullen we dit mengsel aan met lokaal gewonnen zaden van zeldzame soorten. Deze zaden gaan we komende jaren verzamelen.

Wat groeit waar?

Maar voor het zover is, moet er nog het een en ander gebeuren. We hebben een goed beeld van de verspreiding van de zeldzame soorten. Maar om belangrijke plekken niet te missen, voeren we nog een controle uit. Hiervoor wordt dit jaar de gehele dijk tussen Zwolle en Olst afgelopen. Plekken waar deze zeldzamere plantensoorten groeien, worden digitaal vastgelegd. Hetzelfde geldt voor de groeiplaatsen van soorten waarvan we juist geen zaden willen winnen. Deze inventarisatie vindt plaats tijdens het bloeiseizoen. Bepaalde soorten zijn namelijk nauwelijks meer terug te vinden nadat ze zijn uitgebloeid, wat het een stuk lastiger maakt om later in het seizoen de plantjes terug te vinden om de zaden ervan te verzamelen.

Voorbereidingen treffen

Wanneer duidelijk is welke soorten waar voorkomen, kan er niet direct worden begonnen met het verzamelen van zaden. Net als dat verschillende soorten op verschillende momenten bloeien, maken ze ook op verschillende momenten in het seizoen zaad aan. Voor sommige soorten gebeurt dat pas in september, voor anderen al in april. Aan de hand van deze ‘kalender’ en de digitale kaart met groeiplaatsen, wordt de puzzel gelegd om de zaadwinning buiten zo efficiënt mogelijk in te plannen. Ook gaan we met bepaalde eigenaren van grote stukken grond om tafel om ervoor te zorgen dat de dijktaluds daar waar mogelijk pas worden gemaaid nadat de zaden zijn gezet én zijn verzameld.

Zaden verzamelen

Wanneer al deze voorbereidingen zijn getroffen, is het tijd om de dijktaluds op te gaan om de zaden te verzamelen. Op percelen waar waardevolle dijkflora voorkomt, wordt jaarlijks een deel van de zaden met de hand verzameld. Op percelen met een rijke hoeveelheid dijkflora kan ervoor worden gekozen de zaden met een machine te verzamelen. Dit blijven we doen, totdat de dijkversterking op het perceel van start gaat. Een deel van de zaden wordt verder opgekweekt, zodat we voldoende zaad beschikbaar hebben om de dijktaluds nadat de dijkversterking klaar is mee in de zaaien. Dit zijn erg specialistische werkzaamheden en daarom werken we hierin samen met ervaren partners Biodivers B.V. en Cruydt-Hoeck.

Wat jij kunt doen

Ben jij eigenaar van een perceel dat deel uitmaakt van de IJsseldijk? Dan ben je per brief geïnformeerd. Zie jij ook graag een bloemrijke IJsseldijk? Wellicht zie je de mogelijkheid je perceel pas later te maaien, zodat er voldoende kleurrijke dijkflora te zien blijft. Nu én na de dijkversterking.

Meer informatie

Meer weten over dijken en natuur? Bekijk de uitlegvideo.